سه شنبه ۰۹ خرداد ۱۴۰۲ , 30 May 2023

تاریخ انتشار : ۰۹ شهریور ۹۶
ساعت انتشار : ۹:۰۵ ق.ظ
چاپ مطلب
نگاهی به حاشیه‎های اخیر پیرامون دیدار طلاب تهران با رهبرانقلاب؛

پایان شانتاژِ آقا خوشش بیاید!/وقتی مغرضان، انتقاد از حوزه را انتقاد از رهبری جلوه می‎دهند

انتشار همین چند جمله کافی بود تا "آقا خوشش بیاید" بهانه‎ای جدید برای هجمه به رهبری تلقی شود و حتی تا بی‎بی‎سی و رسانه‎های معاند نظام موضوع امتداد پیدا کند.

بالاخره داستان حاشیه‎هایی که اصل دیدار رهبرانقلاب با طلاب را به محاق برد به خانه آخر رسید.
به گزارش رجانیوز دیدار طلاب تهران با رهبرانقلاب به اصرار ایشان و برای شنیدن سخنان طلاب و نه اساتید تشکیل شده بود؛ رهبر انقلاب انگار طلاب را نیز در صحنه می‎خواستند و برای همین هم بود که بحث از لزوم مبارزه را با آنان در میان گذاشتند. شاید بتوان از این زاویه دیدار طلاب را مشابه سال‎هایی دانست که با همت رهبرانقلاب جریان عدالتخواهی در جنبش دانشجویی پا گرفت و دانشجویان به جای آنکه دفاع از حکومت را دفاع از اسلام تلقی کنند، دریافتند باید مسیر گفتمان‎سازی و مطالبه را در پیش بگیرند. دانشجوی انقلابی محصول نگاه نخبه‎پرور و امیدوار آقا به دانشجویان بود. رهبرانقلاب، راهِ پیشبرد انقلاب را در مشت‎های گره کرده‎ی دانشجویان می‎دیدند نه صرفاً در پند و اندرز مسئولین و تکیه به آنان.
با این حال اما در چنین فضایی، خوانده شدن یا نشدن چند متن از سوی طلاب به جنجالی رسانه‎ای بدل شد که حتی پای بی‎بی‎سی را نیز وسط کشید. ماجرا از انتقادی ساده نسبت به روند انتخاب متن‎ها آغاز شد؛ ماجرایی که اصلا در دیدارهای دانشجویی به واسطه متشکل بودن دانشجویان موضوعیت ندارد.
واقعیت این است که فضای حوزه با فضای دانشگاه تفاوت‎هایی جدی دارد. در دانشگاه، نوعی استقلال در نسبت میان دانشجو و دانشگاه تصور می‎شود. دانشجویان، تشکل‎های مستقلی دارند، دیدگاه‎های خود را مطرح می‎کنند و خودشان نیز پاسخگوی مواضعشان خواهند بود. در حوزه اما وضع به کلی متفاوت است. در حالی که در هر دانشگاه تشکل‎های متعددی می‎توان سراغ گرفت و تشکل‎ها نیز دفتر مرکزی در سطح کشور دارند، طلاب از چنین تریبون‎هایی بی‎بهره‎اند. در واقعاً اساساً بر خلاف دانشگاه که در آن “حقوق دانشجویی” و قواعد راه‎اندازی تشکل و برگزاری برنامه و موضع گرفتن به کلی مشخص است، در حوزه اصلا چیزی به نام “حقوق طلبگی” تدوین نشده است. این وضعیت موجب می‎شود مواضع طلاب هر حوزه بیش از آنکه به نام خودشان نوشته شود، به نام صاحبان حوزه‎شان شهرت پیدا کند و این آنان باشند که باید پاسخگوی اقداماتِ طلاب خود باشند. به عبارت دیگر در حوزه انگار این فلان حوزه است که دارد در خصوص موضوعی موضع می‎گیرد نه طلابی در میان خیل طلاب کشور. طبیعی است که این فضا نگرانی‎های بانیان حوزه را نسبت به مواضعی که از بستر مدارس سر بلند می‎کند، دوچندان کند.
در جریان اخیر چند تن از طلاب تهران به واسطه‎ی محدودیت تعداد متن‎هایی که باید خوانده می‎شد و نیز ملاحظات مختلفی که با توجه به انگاره‎های احتمالی در خصوص حوزه تهران در مقابل حوزه قم می‎تواند شکل بگیرد، از خواندن متن‎های خود بازماندند؛ مسئله‎ای که طبیعی بود انتقاد خیلی از جوانان انقلابی را نیز برانگیزد.
آنچه اما این‎قدر حاشیه ایجاد کرد نه انتقاد طلاب از مسئولین حوزه که تفسیر مغرضانه‎ی بود که برخی از این انتقادات کردند و آن را انتقاد از رهبری و کانالیزه شدن رهبری جلوه دادند؛ موضوعی که به وضوح با توجه به سخنرانی‎های تند و تیز جنبش عدالتخواه در محضر رهبرانقلاب در طی این سال‎ها و نیز فرمایشات رهبرانقلاب بطلانش آشکار بود.
رهبرانقلاب در دیدار با جمعی از نخبگان علمی کشور در سال ۸۸ تصریح کرده بودند:«خیال نکنید من از شنیدن اینجور حرفها ناراحت می‎شوم؛ نه، من از اینکه این حرف‎ها زده نشود، ناراحت می‎شوم. بنده توی جلساتِ دانشجوئی، دانشگاهی که اینجا هستند، گاهی که ببینم حالا بعضی‎ها روی ملاحظه، روی احترام، روی هرچه، بعضی از این حرف‎ها را که خیال می‎کنند من خوشم نمی‌آید، نمی‎زنند؛ از نگفتنش ناراحت می‎شوم؛ از گفتنش مطلقاً ناراحت نمی‎شوم. ای کاش مجال بود تا گفته می‎شد، تا آن‎وقت انسان می‎توانست آن برگ‎های بر روی هم گذاشته‌ی کتاب حرف را، باز کند تا خیلی از حقائق روشن بشود.»
Video Player

در چنین شرایطی متن تلگرامی یکی از طلاب واژگونه جلوه داده شد. او در کانال شخصی‎اش نوشته بود:«باید گفت به خلاف آنچه ما از مشی رهبری مبنی بر فرایند رسیدن آزاد حرف‌های جوانان به ایشان سراغ داریم، در فرایندی که برای انتخاب سخنرانان دیدار طراحی شده بود یک بخش نهایی وجود داشت که سخنرانان برگزیده باید در محضر عده‌ای از بزرگان و مسئولین، متن خویش را قرائت می‌کردند و متن از جانب آن‌ها تایید و اصلاح می‌شد و طبیعتا متنی که از این فیلتر نمی‌گذشت واجد صلاحیت برای قرائت مقابل رهبری نبود.»
این طلبه افزوده بود:«معیارهای تایید متن‌ها عمدتاً خوشایندی حضرت آقا بود به نحوی که در جلسه، بارها این جمله تکرار شد که جوری حرف بزنید که “آقا خوشش بیاید”. حتی یکی از بزرگان که بسیار هم در بین حزب الله جایگاه دارند بارها به خاطراتی متوسل شدند که نشان دهند آقا از سخنان تند و انتقادی خوششان نیامده است و باید جوری حرف زد که “آقا خوشش بیاید”. البته مصالح متعدد دیگری نیز همچون عدم تعرض جدی به بزرگان حوزه و نظام (به جز دولت) وجود داشت.»
انتشار همین چند جمله کافی بود تا “آقا خوشش بیاید” بهانه‎ای جدید برای هجمه به رهبری تلقی شود و حتی تا بی‎بی‎سی و رسانه‎های معاند نظام موضوع امتداد پیدا کند.
این در حالی بود که همان نخست این برداشت که ملاک تأیید متن‎ها “آقا خوشش بیاید”، بوده باشد، از سوی دو تن دیگر از طلاب منتقدی که متنشان خوانده نشده بود، به صراحت انکار و تقبیح شد.
یکی از طلاب نوشت:«در مورد این توضیح هم که ملاک اقایان “آقاخوشش بیاید بود” شهادت می‎دهم که روایتی بسیار ناقص و جهت‎دار است. این تعبیر در جای خاصی از بحث‎ها به کار رفت. آن بزرگوار اصلا در زمانی که بحث سر انتخابِ متن برادرانی بود که الان معترضند این حرف را نزدند. منظورشان هم به روشنی این بود که در نقد ِمثلا حوزه به جای مطلق‎گویی در انتقاد از تعابیری استفاده کنید که امید به اصلاح را نفی نکند و صحبت‎های امیدوارانه هم داشته باشید. این تعبیر را هم از آن جهت به کار بردند که با تمثیل آقا به عنوان نماد انقلاب بگویند که چطور حرف زدنی منطبق بر تفکر انقلابی‎ست (اتفاقا آن برادرانی که آن بزرگوار در نقدشان این جمله را گفتند هردو صحبت کردند.)»
یکی دیگر از طلاب نیز نوشت:«ابدا اینطور نبود که بندگان خدا به صرف معیار خوش آمدن آقا مطالبی را حذف و اضافه کنند.»
انتشار بخش‎هایی گزینش‎شده از سخنان حجت الاسلام پناهیان در آن جلسه نیز نشان داد ماجرا آن‎گونه نبوده که برداشت شده. پناهیان در یک جمع خودمانی مثل جمع درونی هر تشکل که در آن ممکن است بحث شود که چه متنی با چه ویژگی‎هایی بنویسیم که نقدهایمان منطقی، پخته و کارشناسی و علمی جلوه کند نه نق‎زدن‎های یک‎طرفه و کودکانه و سیاه‎نمایی، دارد با طلاب بر سر ویژگی‎های متن خوب صحبت می‎کند و اینکه مثلا باید راهکارها نیز در ضمن نقد ارائه شود یا نباید فضای ناامیدی بر آن غلبه کند را مورد توجه قرار می‎دهد.
جالب آنکه در این متن اصلا عبارت “آقا خوشش بیاید” هم نیست! پناهیان می‎گوید:«(اینکه) یک کلمه بگیم مردم از اشکالات دستگاه‎ها به ستوه آمده‎اند، من می‎دونم آقا خوشش نمیاد چون معتقد نیست. چون مثلا ناراحت هم می‎شه. من دیدم آقا رو. توی دو تا از جلسات اساتید دانشگاه، حالا نوارهاش حتما هست. آقا معمولا وایمیستن همه صحبت‎هاشون رو بکنن. بعداً (صحبت می‎کنن.) یک جلسه آقای بحرینی مسئول نهاد دانشگاه شهید بهشتی بودن. یک جلسه بعد از دو سال دیگه آقای نقویان مسئول نهادِ بازم دانشگاه شهید بهشتی بودن. هر دو اومدن منفی به طور مبالغه‎آمیز صحبت کنن. گفتن نه آقا این‎جوری هم نیست که شما می‎گید. دقت فرمودید؟ بعد می‎خواد پخش هم بشه. می‎دونم آقا مطلق‎گویی برای مشکلات رو ناراحت می‎شن.»
پناهیان در عین حال تأکید نیز کرده بود که نظرش مشورتی است و اصلا بحث مخالفت با خوانده شدن متن‎ها را ندارد. حرفی که او می‎زد حرفی است که در یک نشست داخلی طلبگی یا دانشجویی بر سر متن ایده‎آل نیز به صورتی کاملا طبیعی مطرح می‎شود. طبیعی است که بگوییم نباید متنِ ما اغراق‎آمیز یا یک‎طرفه به نظر برسد.
به این ترتیب انتقادی که باید متوجه مسئولین حوزه تهران می‎شد، به ابزاری برای هجمه به رهبری و توهین به پناهیان بدل شد.
محور نخست، محوری بود که همان طلبه‎ی منتقدی که انتقادش بحث‎براگیز شده بود نیز نسبت به آن واکنش نشان داد.
او با اشاره به محورهای یادداشتش نوشت:«این محورها اصلاً دربارۀ انتقادپذیری مقام معظم رهبری نبود؛ بلکه طبق نقل‌های دیگر برخی بزرگان در همین جلسه، ایشان بسیار از انتقادات استقبال می‌کنند و روی گشاده‌ای نسبت به آن دارند. بلکه پیرامون عملکرد کمیته‌ای بود که قرار بود به انتخاب سخنرانان دست بزند. به نظر می‌رسد برخی به عمد قصد داشتند تا با چسباندن سوءتعبیرهای خود به متن اولی اینجانب، فرآیند خطای بعضی بزرگان برای انتخاب [و به تعبیر درست‌تر سانسور] سخنانی که باید در نزد مقام معظم رهبری طرح شود، را پوشانده و خدشه‌ای برای اقدامات بعدی آنها پیش نیاید.»
او در متنی دیگر نیز تصریح کرد:«رسانه‌های ضدمردمی از جمله رسانه سلطنتی انگلیس که خود از حامیان اصلی یک درصدی‌ها در مقابل ۹۹درصدی‌ها در سراسر جهان هستند- امروز منتقد فاصله حاکمان از مردم شده‌اند. آن‌ها که از عوامل جدی محدود کردن خواست و اراده‌ی توده‌های مردم دنیا هستند، امروز چگونه می‌توانند اَدایِ حمایت از ارتباط مردم و حاکمان را در بیاورند؟ این نمایش مضحک را چه کسی باور خواهد کرد؟»
با تمام اینها انتقادات متعددی متوجه مدل رسانه‎ای شدن این ماجرا نیز بود. محورهای انتقادی را می‎توان به صورت فهرست‎وار این‎گونه برشمرد:
۱- از اول قرار بوده از بین ده‎ها متن، فقط ده متن انتخاب شود.
۲- اگر بنا بر انتخاب توسط خود طلاب بود نیز برخی متن‎ها برگزیده نمی‎شد. در همان جلسه بحث بر سر متن‎ها هم برخی طلاب گفته بودند اگر برخی متون خوانده شود همان‎جا ما بلند می‎شویم و اعتراض می‎کنیم.
۳- به برخی طلاب از سوی حاج آقای رشاد پیشنهاد شده بود اعتراضشان را منطقی‎تر بیان کند و دوباره متنشان را ارائه کنند اما نپذیرفتند.
۴- چند تن از طلاب که امکان صحبت نیافته بودند در همان جلسه از رهبری اجازه گرفتند و حرفشان را به تفصیل گفتند. این هم نشان از آن داشت که نظر آن شورای تصمیم‎گیر پایان‎دهنده ماجرا نبوده است.
۵- نماینده‎ی بیت رهبری از طلاب خواسته بود سخنانشان را صریح بگویند، اگر لازم است تند صحبت کنند و شمشیر را از رو بکشند! موضوعی که در تصویرسازیِ ایجاد شده از ماجرا به کلی واژگونه به نظر می‎رسید.
۶- از برخی طلاب خواسته شده بود اجازه دهند متن حرف‎هایشان را به آقا برسانند ولی قبول نکرده بودند!
۷- انعکاس اظهارات دلسوزانه برخی اعضای جلسه در بیرون و ضبط و منتشر کردن آن خلاف تقوا بوده است. ضمن اینکه این اظهارات اساساً مربوط به رد یا تأیید متون رد شده نبوده است!
اگر از تمامی این حاشیه‎ها بگذریم به نظر می‎رسد این دیدار یک درس روشن برای مسئولین داشت و آن لزوم شکل‎دهی و ساماندهی تشکل‎های طلبگی بود. در فقدان ساز و کاری روشن برای بیان دیدگاه‎های طلاب، آشفتگی در اینکه اساساً چه کسی باید صحبت کند، چه کسی تا آن مرحله‎ی نهایی بالا بیاید و چه متنی خوانده شود، باز هم می‎تواند اتفاق بیافتد. ضمن اینکه مسئله فقط دیدار با رهبری نیست. مسئله حرف‎هایی است که آحاد طلاب ممکن است مثل دانشجویان در کشور داشته باشند و باید این حرف‎ها بتواند در ساز و کاری عقلائی و نه از مسیر تک‎روی‎ها پخته و طرح شود.
اگر رهبرانقلاب از مبارزه سخن می‎گویند و اینکه طلاب باید حوزه مطلوب خود را با متشکل شدن و بحث و فکر و گفت‎و‎گو ایجاد کنند، بدین معناست که ایشان نیز بر اهمیت این متشکل شدن تأکید دارند. به نظر می‎رسد راه چاره در همین نکته است که طلاب خود مسئولیت مواضع خود را بر دوش بکشند نه حوزه‎هایشان. در چنین حالتی طبیعتاً مثل تشکل‎های دانشجویی، طلاب می‎توانند به نقدِ یکدیگر و برگزاری کرسی آزاداندیشی نیز بین آراء خود مبادرت ورزند. باید ساز و کار طرح منطقی نظرات و به بحث گذاشته شدنشان را ایجاد کرد. / رجا نیوز
نظر رهبرانقلاب در مورد مطالب مطرح شده توسط طلاب  و کانالایزه شدن سخنرانان:
Video Player

video (27).mp4 | دانلود فیلم