شنبه ۲۷ مهر ۱۳۹۸ , 19 October 2019
تاریخ انتشار : ۱۵ مهر ۹۸
ساعت انتشار : ۳:۵۶ ب.ظ
چاپ مطلب

روایت معتبر روز شهادت امام حسن مجتبی (ع)؛ ۲۸ صفر یا هفتم این ماه؟

 اینکه در سال‌های اخیر برخی اصرار دارند شهادت امام مجتبی (ع) را در هفتم صفر وانمود کنند سند محکمی ندارد.

اینکه در سال‌های اخیر برخی اصرار دارند شهادت امام مجتبی (ع) را در هفتم صفر وانمود کنند سند محکمی ندارد.

وقتی منابع تاریخی و حدیثی شیعه و سنی تا پایان قرن ۷ را جستجو می‌کنیم هیچ نویسنده شیعه یا سنی نمی‌یابیم که گفته باشد شهادت امام حسن (ع) در اوایل صفر یا در هفتم صفر یا حتی در اواسط این ماه بوده است. عموم مورخان و محدثان شیعه «۲۸ صفر» یا «آخر صفر» را نقل کرده‌اند (۱) و مورخان اهل سنت نیز یکی از روزهای آغازین ماه ربیع را مطرح کرده‌اند (۲). یعقوبی نیز گرچه شیعه است اوایل ربیع را ذکر کرده است (۳).

اگر بخواهیم بین روایات مورخان سنی با روایات علمای شیعه سازگاری برقرار کنیم باید بگوییم وفات امام حسن (ع) تقریباً همزمان با سالروز وفات رسول الله ص بوده (اواخر صفر یا اوایل ربیع) بوده یا سه چهار روز دیرتر (طبق قول اهل سنت). بنابراین بسیار با اوایل ربیع نزدیک است لذا عجیب نیست که مورخان اهل سنت چند روز اشتباه کرده باشند و اوایل ربیع را مطرح کنند (۴).

بنابراین اینکه در سالهای اخیر یک جریان سازماندهی شده از منبری‌ها و مداحان محترم، اصرار دارند شهادت امام مجتبی (ع) را در «هفتم صفر» وانمود کنند مبتنی بر روایت یا مستند محکمی نیست زیرا نخستین کتابی که این روز را به عنوان روز شهادت حضرت (ع) ذکر کرده کتاب «الدروس الشرعیه» نوشته «شهید اول»(قرن ۸) است (۵) که گویا در نسخه خطی آن در هنگام استنساخ (رونویسی از روی نسخه خطی) اشتباه شده و عبارت «آخر صفر» به صورت «سابع صفر» ثبت شده است. پس از آن، کفعمی نیز – قاعدتاً در اثر اعتماد به نسخه کتاب «الدروس» – همین اشتباه را نقل کرده است (۶).

وقتی تنی چند از مراجع معاصر ادعا می‌فرمایند که «مشهور این بوده که شهادت امام مجتبی (ع) در هفتم صفر رخ داده»!! باید از آن جهت باشد که این عزیزان صرفاً سرگرم مباحث فقه و اصول هستند و فرصت مراجعه به کتب حدیث و تاریخ را ندارند. از این رو از «اجماع کتب قدیمی و معتبر تاریخ و حدیث فریقین» در این موضوع ناآگاه مانده‌اند و به یک اشتباه در نسخه کتاب «الدروس» را – که اساساً یک کتاب فقهی است –اعتماد کرده‌اند. دستکم برخی از این عزیزان تحت تأثیر طیفی از فضلای اطراف خود قرار دارند و در مسائل تاریخی و حدیثی، بیش از حد به آنان اعتماد دارند که آنان نیز به نوبه خود تحت تأثیر طراحی‌های برخی از منبری‌ها و مداحان هستند که اصرار دارند در روز هفتم صفر نیز عزاداری برپا کنند.

عجیب اینست که برخی از فقهای ما گاهی «بدون مطالعه کافی»، قاطعانه در مسائل غیرفقهی اظهارنظر می‌کنند حال آنکه اولاً تخصص یا مطالعات کافی در این زمینه ندارند ثانیاً این مباحث اولویتهایی نیست که مراجع به آن بپردازند بلکه تجدیدنظرهای احساسی و بی پایه درباره تقویم مناسبتهای دینی، صرفاً منجر به «بحث‌های حاشیه‌ای»، «دودستگی شیعیان» و «کاسته شدن اعتماد عمومی به علما» می‌گردد.

—–

پاورقی:

(۱) حسن بن موسی نوبختی (متوفای ۳۱۰ هـ) فرق الشيعه، ص ۲۴ و کلینی (متوفای ۳۲۹ هـ)، الكافي، ج:۱، ص:۴۶۱ و شیخ مفید (متوفای ۴۱۳ هـ)، مسارّ الشیعه، ص ۴۷ و شیخ طوسی (متوفای ۴۶۰ هـ)، مصباح المتهجد، ج‏۲، ص: ۷۹۰ و فتال نیشابوری (مقتول در سال ۵۰۸ هـ)، روضة الواعظين و بصيرة المتعظين (چاپ قدیم)، ج‏۱، ص: ۱۶۸ و طبرسی (متوفای ۵۴۸ هـ)، إعلام الورى بأعلام الهدى (چاپ قدیم)، ص: ۲۰۶ و همو، تاج المواليد، ص: ۸۲ و ابن شهرآشوب (متوفای ۵۸۸ هـ)، مناقب آل أبي طالب (ع)، ج‏۴، ص: ۲۹ و محمدتقی شوشتری (التستری – متوفای ۱۴۱۵ ق)، رسالة في تواريخ النبي و الآل، ص: ۳۳

(۲) محمد بن سعد (متوفای ۲۳۰ هـ)، الطبقات ‏الكبرى، خامسة ۱، ص:۳۵۴ و بلاذری (متوفای ۲۷۹ هـ)، أنساب ‏الأشراف، (چاپ ‏زكار)، ج‏۳، ص:۲۹۹ و طبری، تاريخ ‏الطبري (تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم – بیروت)، ج‏۱۱، ص:۵۱۴ و ابن عبدالبر (متوفای ۴۶۳ هـ)، الاستيعاب، ج‏۱، ص:۳۸۹

(۳) تاريخ ‏اليعقوبى (متوفای ۲۸۴ هـ)، ج‏۲، ص:۲۲۵

(۴) در میان مؤلفان شیعه، علی بن عیسی اربلی (متوفای ۶۹۲ هـ) در دو جای کتاب خود دو گونه سخن گفته است. وی نخست قول اهل سنت یعنی ۵ ربیع الاول را آورده ولی در صفحه بعد روایتی نقل کرده که شهادت حضرت را در ماه صفر (بدون اشاره به روز خاصی) می‌داند. اربلی، کشف الغمة (چاپ قدیم)، ج‏۱، صص: ۵۸۴-۵۸۵

(۵) شهید اول (متوفای ۷۸۶ هـ)، الدروس الشرعية، ج ۲، ص ۷

(۶) كفعمي (متوفای ۹۰۵ هـ)، جنة الأمان الواقية (مصباح الکفعمی)، ص: ۵۱۰

منبع اصلی این مقاله در لینک زیر از وبلاگ نویسنده

http://arabi-maleki.blogfa.com/post/518


يک ديدگاه

  1. Reza گفت:

    جدیدا مد شده ایام غم و غصه و شهادت را دوتا دوتا برگزار کنیم.تلویزیون هم استقبال میکند.چرا در مورد ولادت ها شک و شبهه نیست تا ایام شادی دوبار برگزار شود بجای ایام غم

تست
تست